Архив метки: Чаарат ЗААВ

«Чаарат Заав» ЖАКу менен Чаткал раймамадминистрациясынын ортосунда 2018-жылга «Кызматташтык меморандумуна» кол коюлду

 «Чаарат Заав» ЖАКу (Компания) Чаткал районундагы Чаарат кенинде он жылдан ашык убакыттан бери геологиялык чалгындоо иштерин  жергиликтүү коомчулук менен тыгыз байланышта аткарып келет. Район элинин муктаждыктарын эске алып, Компания жылына социалдык көйгөйлөрдү жоюуу максатында райадминистрация менен макулдашып соцпакеттин алкагында каражат бөлүп турат. 23-июлда үстүбүздөгү жылга карата кызматташтык келишимине кол коюлуп, анда социалдык маселелерге жана райондун инфраструктурасын өнүктүрүүгө 14 400 000 сом каралды.  чаарат заав урал 1 чааратзаав урал чааратзаавурал 2

«Компания биздин аймактын алыстыгына жана климаттык өзгөчөлүктөрүнө байланыштуу катаал шарттар менен жакындан тааныш болгондуктан дайыма өз жардамын үзбөй келет. Албетте, биз ортобузда орногон өнөктөштүк менен компаниянын социалдык жоопкерчилик принциптерин сакташын баалайбыз, — деп белгиледи Чаткал районунун акими Эшалиев Канжарбек, — Мына, 2018-жылга карата түзүлгөн меморандумдун алкагында дагы бир катар маанилүү иштер аткарылганы турат. Башкы-Терек жана Чакмак-Суу айылдарындагы жолдорго алфальт төшөлөт, Каныш-Кыя айылында көпүрө курулат. Башка дагы өзгөчө маанидеги социалдык объектилер ремонттолуп, Сумсар айыл өкмөтүнө  кызматтык автоунаа сатылып алынат».чаратзавурал чаратзаавуралл чаратзаавурал чааратзвурал чааратзаавурал 2 чааратзаав урал

Ошондой эле, социалдык пакеттин эсебинен  районго керектүү адистерди даярдоо максатында Чаткалдык студенттерди жогорку окуу жайларда окуусун каржылоо жана медициналык адистерди колдоо улантылат. Учурда тоо-кен жана медициналык багытта билим алган Компаниянын стипендиаттарынын саны 11 студентти түзөт. Жардамга муктаж жарандарга жана коомдук маанидеги иш-чараларга финансылык көмөк көрсөтүү колго алынган- жаштар жактырган спорттук иш-чаралар, наристелер үчүн майрам уюштуруу, ардагерлерге жана оорукчан жарандарга каражат бөлүп, ашууда жолду ачып тазалоо иштерин аткарып турат.

Компаниянын жүргүзгөн ишмердүүгү, албетте, жумушчу орундарын түзүү жана жергиликтүү   адистерди адистерди жумушка алуу менен коштолгон. Учурда алардын жалпы саны 90 адам болсо, анын ичинен45 компаниянын өзүндө иштейт, калганы подрядчик ишканаларга жумушка алынган.   Белгилей кетчү нерсе, учурда чалгындоо алкагында гана жумуш орундар түзүлгөн, алар долбоордун кийинки баскычтарга өнүгүүсү менен дагы эселеп көбөймөкчү.

Андан тышкары, Компания  жергиликтүү ишканаларга колдоо кылып, кызматтарды жана товарларды сатып алат. Чакан жана орто ишкерликтин өнүгүшү дагы кошумча жумуш орундарын түзөт эмеспи. Жыл башынан бери жергиликтүү ишканалар электр чубалгыларын долбоорлоо жана орнотуу иштерине, жеке ишкерлер жүк  ташуу жана кендин үлгүлөрүн лабораторияларга жеткирүү, керн сактоочу ящиктерди жасоого, эт азыктары менен камсыз кылууга тартылган. Жарым жыл ичинде бардык жергиликтүү сатып алуулардын суммасы 4 000 000 сомдун тегерегинде болгон.

«Биз үчүн Чаткал элинин жашоо шартындагы болуп жаткан оң өзгөрүүлөр жана аймактын өнүгүшүнө түздөн-түз катыштыгыбыз бар экени абдан маанилүү. Баарыбыз жылдан жылга  райондогу инфраструктуранын жакшыруусуна күбөбүз —  жолдорго асфальт төшөлүп, көпүрө, спортзал курулду, мектеп жана ФАПтардын имараттары капиталдык ремонт болду. Бизди өзгөчө кубандырган нерсе, бул Компаниянын кечеги эле стипендиаттары бүгүнкү күндө Чаараттын эмгек жамаатынын курамында иштеп жатканы. «Чаарат» долбоорунун ийгиликтүү ишке ашырылуусу, албетте, мындан ары дагы Чаткал районунун социалдык-эконмикалык өнүгүшүнө түрткү берип, мамлекеттин, жергиликтүү коомчулуктун жана компаниянын ортосундагы узак мөөнөттөгү өнөктөштүктүн үлгүсү болот деп ишенебиз,- деп билдирди «Чаарат Заав» ЖАКунун генералдык директорунун орун басары Турат Усубалиев.

«Чаарат ЗААВ» компаниясынын пресс кызматы

Коомдук угуу болду

Май айынын он бешинде район борбору Каныш-Кыя айылында район аймагындагы жер алдындагы кендерди чалгындоо жана казуу иштерин жүргүзгөн “Вертекс Голд Компани”, “Консолитед Аурум”, “Кичи Чаарат”, “Чаарат ЗААВ” жана “Ет Гео” фирмаларынын жетекчилери, өкулдөрү жана район калкы катышкан коомдук угуу болду.

Коомдук угууда алгач, өткөн 2016-жыл ичинде  фирмалар тарабынан районго берилген жардамдар тууралуу даярдалган слайд шоу көрсөтүлдү. Андан соң, район акиминин орун басары Жуманалы Накетаев фирмалар тарабынан районго берилген жардамдар тууралуу кеңири маалымат берди.коомдук угуу IMG_20170515_112032коомдук угуу IMG_20170515_112100турат чаарат IMG_20170515_143402IMG_20170515_135001коомдук угуу IMG_20170515_111549

Коомдук угуунун катышуучулары берилген маалыматта айтылган айрым маселелер боюнча суроолорду беришти. Ө. Токтогулов фирмалар тарабынан медициналык жогорку окуу жайларында окуп жаткан студенттердин окуудагы жетишкендиктерине жана кайсы багыттагы кесипте окуп жаткандыгына кызыгып, бул маселени текшерип коюу керектигин сунуштады. Район акими К. Эшалиев   сунуш эске алынаарын айтып, 3-4 жылдай мурда чаткалдык улан-кыздарды геологиялык кесиптерге окутушуп баштап, азыр медициналык кесиптерге гана окутушуп жаткандыгын белгилеп, мунун себеби, геолог кесибин алгандар өздөрү үчүн гана иштешсе, медициналык кесипке ээ болгондор жалпы калкка кызмат кылышаарын белгиледи. Уул-кыздарын фирмалар тарабынан медициналык окуу жайларда окутуп жаткан ата-энелер аларды жакшы окууга үндөө керектигин айтты. Ал эми, Ж. Накетаев студенттердин окуудагы жетишкендиктери тууралуу окуу жайлардын жетекчиликтери аркылуу билип, эгер студент начар окуп жатса, анда фирмалар аркылуу алардын окууларын каржылоону токтотууга  чейин баруу керектигин кошумчалап, мындай терс кадамга барбоо үчүн, студенттер жакшы окуулары керектигин айтты.

Андан соң, алгач сөз алган Чаткал айыл аймагынын Ак-Таш айылында иштеп жаткан “Ет Гео” фирмасынын өкүлү Замирбек Сейталиев жергиликтүү калктын суроо-талаптарын аткарууга даяр экендиктерин айтып, кыш мезгилинде Чаткал айыл аймагына жүз миң сом акчалай жана мындан сырткары техника жаатында жардам беришкендигин билдирди. Мындан сырткары, Ак-Таш айылынын Маданият участкасына курулчу көпүрөгө жардам катары беш миллион сом акча каражатын беришээрин билдирди.

Катышуучулар З. Сейталиевден фирмага дагы канча жумушчу алышаары тууралуу суроолорду узатышып, так жооп беришин талап кылышты. З. Сейталиев фирмага керектүү техникалар эми келээрин, алар келген соң, канча жумушчу керектелээри билинээрин айтты.

“Консолитед Аурум” фирмасынын өкүлү Тынчтыкбек Абдырахманов Чандалаш айылындагы “Ботобай Шерматов” атындагы башталгыч мектепке компьютер алып беришкендигин, Орусияда иштеп жүрүп, кырсыкка кабылган Э. Шайбековго элүү миң сом акчалай жардам беришкендигин, тактап айтканда, Чаткал айыл аймагына колдон келген жардамдарын берип келаткандыгын билдирип, былтыр Жаңы-Базар айылына жетимиш беш орундуу бала бакча куруу иштерин колго алышкандыктарын жана быйыл курулуш иштерин улантып, бакчанын имаратын толук бүтүрө албаса да, дубалын тургузуп, чатырын жаап беришээрин билдирди.

“Вертекс Голд Компани” фирмасынын өкүлү Раатбек Ниязалиев өткөн 2016-жыл ичинде фирма 9 млн. сом акча каражатын жана 5 тонна күйүүчү май жардам катары беришкендигин, ал эми, быйыл да 9 млн. сом акчалай жардам жана ар кандай жагдайларда жардам катары районго дагы бир млн. сом беришээрин билдирди.  Ал мындан сырткары, фирмада иштеген чаткалдыктардын саны кырк экини түзөөрүн, быйыл бул санды элүү бешке жеткиришээрин айтты.

Катышуучулар Р. Ниязалиевден фирмага чаткалдыктардан көбүрөөк алуусун талап кылышып, буга кошо эле, фирмада иштегендердин иштөө шарты начар экендигин, айлык маяналарынын аздыгын жана кечиктирилип берилишин, жумуштарды бөлүштүрүүдө башка жактан келген жумушчуларга салыштырмалуу теңсиздик бар экендигин айтышып, анын айткандарына кескин нааразылыктарын билдиришти.

“Кичи Чаарат” фирмасынын өкүлдөрү Кубанычбек Орозбаев менен Рахия Өнөрбаевалар аталган фирманын районго берген жардамдары тууралуу маалымат беришти. Бул фирманын өкүлдөрүнө да катышуучулар тарабынан нааразылыктар көп болду. Мында негизинен, катышуучулар фирманын жетекчилиги коомдук угууга өзу келбей, өкүлдөрүн жөнөтүп койгондуктарына нааразы болушту. К. Орозбаев  фирманын директору Ван Зун ооруп, борборго кеткендигин билдирип, ага ылайык, фирманын бир топ тармак боюнча кызматкерлери коомдук угуунун катышуучуларынын суроо-талаптарын угууга келгендигин билдирди. Ал эми, коомдук угууга келген Курулуш айылынын тургундары “Кичи Чаарат” фирмасынын жетекчилиги Курулуш айылына спорттук зал куруп берүүгө убада берип, бирок, эми ал убадасын негедир “унутуп” жаткандыгына кескин нааразылыгын билдиришти. К. Орозбаев быйыл фирма районго 8 млн сом акчалай жардам берээрин айтып, спорттук зал куруу маселеси боюнча боюнча жетекчиликке жеткирээрин билдирди.

“Чаарат ЗААВ” фирмасынын өкүлү Туратбек Усубалиев быйыл фирма районго 10 млн сом жардам берээрин маалымдады. Ал буга кошумча, Кара-Буура унаа жолун кардан тазалоого 200 миң акчалай жардам беришкендигин билдирди. Анын маалымдашынча,  фирмада жалпы 79 жумушчунун 31 и чаткалдыктар.  Катышуучулар тарабынан –Былтыр Каныш-Кыя айыл аймагына кызматтык автоунаа алып берген элеңиздер, быйыл Чаткал айыл аймагына да кызматтык автоунаа алып бере аласыздарбы?-деген суроосуна –Алып беребиз-деп жооп берди.

Коомдук угуунун соңунда, катышуучулар айтылган суроо-талаптар кыйшаюусуз аткарылуусу тийиш экендигин жана коомдук угууларга мүмкүн болсо фирмалардын өкулдөрү эмес, жетекчилери келүүсү тийиш экендигин баса белгилешти.

Район акими Канжарбек Эшалиев фирма өкүлдөрүнөн жергиликтүү калк менен иштөөдө мүмкүн болсо калктын суроо-талаптарына терең  маани берип, калкка өз ара түшүнүшүү менен мамиле жасоо керектигин белгиледи.

М. Эшназаров

Келишимдин чечимдери ишке ашырылууда

 

 

“Чаарат ЗААВ” компаниясы Чаткал районунун бийлик органдары жана жашоочулары менен тыгыз байланышты түзүп иштешип, райондо көпчүлүк маселелерди чечүүдө четте калбай, активдүү катышып келүүдө. Компания өзүнүн ишмердүүлүгүн ачык-айкын жүргүзүү аркасында жергиликтүү коомчулуктун колдоосуна ээ боло алды.

 

 

Чаткал районунун социалдык-экономикалык абалын өнүктүрүү жана жергиликтүү калктын турмуш-шартын жакшыртуу максатында, компания тарабынан бир нече пландар, программалар жана долбоорлор иштелип чыккан. Мындай пландардын алкагында 2014-жылы 28-апрелде Бишкек шаарынын “Россия” бизнес-борборунда Чаткал районунун мамлекеттик адиминистрациясынын жетекчилиги, райондук Жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органдарынын өкүлдөрү менен “Чаарат ЗААВ” компаниясынын жетекчилеринин ортосунда жолугушуу  (Тегерек стол) өткөрүлгөн. Бул жолугушууда эки тараптын өкүлдөрү өз ара кызматташтыкты мындан ары да ачык-айкын улантуу максатында Меморандум-Келишим түзүү менен, келээрки 3 жылдык (2014-2016-жж..) Стратегиялык план  кабыл алынган эле.

чаарат 2

          Мына ушул иштелип чыккан 3 жылдык Стратегиялык пландын чегинде 2015-жылы 28-июлда “Чаарат ЗААВ” компаниясынын жетекчилигинин жана Чаткал районунун акиминин катышуусунда 2015-жылга карата эки тараптуу Меморандум-Келишим түзүлдү.

Бул Келишим боюнча 2015-жылы ичинде “Чаарат ЗААВ” компаниясы Чаткал районуна 11 000 000 (он бир миллион) сомдук демөөрчүлүк жардамын көрсөтмөкчү. Атап айтканда:

  1. Райондун борбору Каныш-Кыя айылынын жолдоруна асфальт төшөө иштерин улантууга 6 000 000 (алты миллион) сом;
  2. Чаткал районунун уюшулгандыгынын 80 жылдык мааракесин өткөрүүгө 2 200 000 (эки миллион эки жүз миң) сом;
  3. Чаткал айыл аймагынын имаратын ремонт жасоого 400 000 (төрт жүз миң) сом;
  4. Курулуш айылында балдар бакчасын ремонт жасоого 200 000 (эки жүз миң) сом;
  5. Жаңы-Базар айылында балдар бакчасын ремонт жасоого 200 000 (эки жүз миң) сом;
  6. Жаңы-Базар айылында мектепти ремонт жасоого 250 000 (эки жүз элүү миң) сом;
  7. Чандалаш айылында мектепти ремонт жасоого 100 000 (жүз миң) сом;
  8. Жаңы-Базар айылында мечитти ремонт жасоого 200 000 (эки жүз миң) сом;
  9. Акташ айылынын инфратүзүмүн өнүктүрүүгө 100 000 (жүз миң) сом;
  10. Сумсар айылында балдар бакчасын ремонт жасоого 50 000 (элүү миң) сом;

чаарат1

  1. Сумсар айылында мектепти ремонт жасоого 100 000 (жүз миң) сом;
  2. “Чаткал” волейболдук клубуна колдоо көрсөтүүгө 250 000 (эки жүз элүү миң) сом;
  3. Каныш-Кыя айылында майда дүң соода жасочу дүкөнүн кеңейтүүгө 500 000 (беш жүз миң) сом;
  4. Автобусту оңдоо иштерине 200 000 (эки жүз миң) сом;
  5. Кыргыз Республикасынын жогорку окуу жайларында чаткалдык студенттерди окутууга жана башка чыгымдар үчүн 250 000 (эки жүз элүү миң) сом бөлүнүп берилмекчи.

чаарат 6

Ошону менен бирге, бул жолугушууда экологияны сактоо, жергиликтүү тургундарды жумуш менен камсыз кылуу, салыктардын өз убагында төлөнүп турушу, эки тарап бири-биринин мыйзам чегинде жүргүзүлүп жаткан ишмердигине кийлигишпөөсү жөнүндөгү маселелер жана сунуштар каралып, талкууланды. Компаниянын жетекчилери бул маселелер боюнча толук түшүндүрмөлөрдү беришип, жогоруда айтылган сунуштар компаниянын ишинин жүрүшүндө дайыма эске алынып турарын билдиришти.

чаарат 5

Бүгүнкү күнү “Чаарат ЗААВ” компаниясы кабыл алынган Меморандумдун негизинде жогоруда  көрсөтүлгөн пункттар боюнча өз милдеттенмелерин так аткаруу менен акча каражаттарын өз убагында  которуп берип жатат.  

Мындан тышкары, компания чаткалдык жаштарды жумуш менен камсыз кылуу жана кесиптик билим алуусуна да олуттуу мамиле жасап келүүдө. Бул максатта Чаткал районунун борбору Каныш-Кыя айылындагы № 46-кесиптик лицейдин жамааты менен үзүрлүү байланыш түзүлүп, демөөрчүлүк жардам көрсөтүп келе жатат. 2014-жылы № 46-кесиптик лицейдин окуу бөлмөлөрү үчүн жаңы эмеректер (стол, стул, парта, доска) сатылып алынып, жеткирилип берилди.  

чаарат 3

Бүгүнкү күндө “Чаарат” компаниясынын жетекчилиги райондун жергиликтүү тургундары менен эки тарапка тең пайдалуу мамилени түзүү зарылдыгын жакшы түшүнүп, кызматташтыкты ийгиликтүү улантууда. Компания мындан ары да биргелешип кабыл алынган пландар ийгиликтүү жүзөгө ашырылат деген ишеничте.

Элдик жыйындарда жетекчилерге тиешелүү талаптар коюлду, тийиштүү жооптор алынды

Жакында   Чаткал райондук  мамлекеттик администрациясынын башчысы- аким  Канжарбек Эшалиев баш болгон  райондогу мекеме, ишканалардын жетекчилери жана тийиштүү кызматкерлери  Айгыр-Жал айылында эл менен жолугушуу өткөрүп, анда айыл тургундарынын суроолоруна тийиштүү жетекчилер жооп беришти.

Элдик жыйында райондук социалдык фонд башкармасынын башчысы Адылбек Эшикуловго тийиштүү суроолор жер салыгы жана пенсиялардын көбөйүшү туурасында  айыл тургундары суроолорду беришти. Берилген суроо-талаптарга тийиштүү жоопторду алышты.

IMG_3856

“ЧААВ Чаарат” фирмасынын өкүлү  Абдыракман Сапарбеков  акыркы жылдары айыл-чарбасына жакшы көңүл бурулбай жаткандыгы район алкагында иштеп жаткан фирмалардан бөлүнгөн акча каражатына техникалар алынса, эгин жыйноо маалында көйгөйлөр жаралбайт эле деген пикирин айтып кетти.

IMG_3859

Ошондой эле райондук токой-чарба бөлүмүнүн башчысы Нургазы Жолдошев жылдан-жылга токойлордун кыйылып жок болуп жаткандыгын эске салуу менен кышка карата атайын инвесторлорду таап арзан баада көмүр тарттырсак жакшы болмок деген сунушун билдирди.

IMG_3869

Мындан тышкары Чаткал РИИБнун башчысы, милициянын подполковниги Медербек Муратов айыл тургундарына мектеп окуучулар арасында кылмыштуулуктун алдын алалы ата-энелер балдарды кечкисин көзөмөлгө алып турсак.-деп, жакында айылга аймактык тескөө бөлүмчөсү ачылаарын билдирди.

IMG_3879

Буга кошумчалай мектеп директору Абдуваит Стамбеков да мектеп окуучулары окуудан тышкары маалда ата-энелер өздөрү балдарына көңүл буруп, айрыкча түнкүсүн  кайда жүргөнүн көзөмөлгө алсаңыздар деген суранычын айтып кетти.

Айыл тургундары “ЗААВ Чаарат” фирмасы каржылаган Каныш-Кыя айылындагы ачылган дүкөндүн азык-түлүктөрдүн баасы баштагыдан кымбаттай түшкөндүгүн көзөмөлгө алсаңар, биздин айылдын өзүнө эле дүкөн ачып берсеңер жакшы болмок деген ойлорун айтышты.

IMG_3872

Райондогу №47кесиптик лицейдин директору Бактыбек Алибеков балдарды туура кесипке багыт алдырып, район ичинде иш жүргүзүп жаткан фирмаларга ишке жайгаштыруу үчүн сөзсүз түрдө билим болуш керектигин  айтып, андыктан лицейге балдарды окутуп колдон келсе, Терек-Сай, Кызыл-Кыядагы окуу жайларга окуткула деген сунушун билдирди. Бул сунушка район акими-Канжарбек Эшалиев жана Каныш-Кыя айыл округунун башчысы Сатаркул Мусабаевдер да кошулуп, мындан тышкары мүмкүндүк болуп турган кезде фирмалар менен ынтымакта иш жүргүзүп, райондун мындан ары да жетишпеген көйгөйлүү маселелерин алар аркылуу чечтирип алсак деген ойлорун билдиришти.

IMG_3894

Мындан тышкары да тийиштүү жетекчилер менен бирге  бир топ маселелер каралды. Андан соң элдик жыйын Каныш-Кыя айылында уланып, мында да эл менен ар тараптуу маселелер каралды.

IMG_3866

Айыл тургуну Ойгонбай Кожобеков райондук социалдык фонд башкармасына, жер салыгы боюнча, жана райондук жалпы дарыгерлик практикалык борборунун жетекчисине  көбүнчө бизде орулууларга  туура диагноз коюлбайт мындай боло берсе айыл элинин саламаттыгы эмне болот. Мындай көрүнүштөргө ким жооп берет деген оюн билдирди.  Аталган маселе боюнча элдик жыйындын катышуучуларынын арасында кызуу талкуу жүрдү.

Элдик жыйында мындан тышкары,  Чаткал районунун 80-жылдыгына карай Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу, район үчүн көп эмгектерди жасаган Дербиш Чотбаевдин атын бир көчөгө ыйгарсак деген сунуштар айтылды.IMG_3861

Жыйын соңунда райондук мамлекеттик администрация башчысы — аким Канжарбек Эшалиев алдыда келе жаткан шайлоого активдүү катышып, ынтымакты сактап,татыктуусуна өз добушуңуздарды берсеңиздер жана Чаткал районунун 80-жылдыгын жакшы саамалыкта белгилеп алсак деген пикирин билдирип кетти.

 

Байсалдуу иш сапар (“Миң уккандан, бир жолу көргөн артык”)

турцияга сапар 2

            “Чаарат ЗААВ” компаниясынын ишмердиги Чаткал районунун аймагында башталган мезгилден бери экологиялык  коопсуздук маселеси жергиликтүү калкты кооптондурбай койбой тургандыгын компаниянын жетекчилиги жакшы түшүнүү менен кабыл алган. Ошондуктан, компания Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын чегинде иш алып барып, жергиликтүү жана эл аралык талаптар менен ченемдерди так сактоо үчүн көп каражаттарды жумшап, мониторинг жүргүзүп жана сурамжылоолорду өткөрүп турууда. Өткөрүлүп жаткан экологиялык мониторинг иш-чарасына дайыма жергиликтүү калктын өкүлдөрү чакырылган. Айлана-чөйрөнү мониторингдөө тобу айылдык кеңештин мүчөлөрүнөн, компаниянын жана мамлекеттик органдардын адистеринен куралган.

турцияга сапар 3

Ошондой эле, райондун жергиликтүү башкаруу органдары, айыл округдарынын башчылары, айылдык депутаттар Кеңешинин жана жергиликтүү тургундардын өкүлдөрүнүн катышуусунда жылына 2 жолудан компаниянын сайтына экскурсиялар уюштурулуп турууда. Ал жерге барган эл өкүлдөрү компаниянын аткарып жаткан иши, Чандалаш суусунунун тазалыгын (суунун тунмасы), экологиялык көзөмөл (өсүмдүктөр жана жаныбарлар) талабы боюнча кандай иштер жүргүзүлүп жаткандыгын (добуш жана аба вибрациясы) өздөрү көрүп тааныша алышат. Мындан тышкары, компанияга бөлүнүп берилген жер участогунда жүргүзүлүп жаткан иштер, жаштарды жумуш орундары менен камсыз кылуу жана адистерди даярдоо, салыктардын өз убагында төлөнүп турушу сыяктуу маселелер талкууланат.

Райондун жергиликтүү тургундарынын тынчын алып келген негизги маселелердин бири катары, компаниянын ишинин жүргүзүлүшүндө химиялык заттардын, атап айтканда цианиддин колдонулушу болуп эсептелет. Албетте, бул маселенин көтөрүлүшүндө, эл арасында: “уулуу заттарды (цианид) колдонуп жатышат, ден соолукка зыяны тийүүдө, суу булганууда, эки баштуу, беш буттуу мал туулууда” деген сыяктуу сөздөр кошумча болууда. Ошол себептен компаниянын өкүлдөрү жергиликтүү калк менен ар кандай чогулуштарда, жолугушууларда, коомдук угууларда дайыма түшүндүрүү иштерин жүрүгүзүп, бул маселелер боюнча  толук түшүндүрмөлөрдү беришип, айтылган сунуштарды дайыма көзөмөлгө алып турушат.

Турцияга сапар 1

“Миң уккандан, бир көргөн артык” дегендей, ушундай жолугушуулардын биринде, компаниянын жетекчилиги райондун жергиликтүү органдарынын, айылдык депуттардын жана жергиликтүү жашоочулардын өкүлдөрүн чет мамлекеттердин бириндеги компаниялардын ишмердиги менен тааныштырып, тажрыйба алуу үчүн атайын иш сапарын уюштуруп берүү чечимин кабыл алган. Мына ошол чечим үстүбүздөгү жылдын июнь айында ишке ашырылып, Турция мамлекетинин “Чоплер” кени чыккан жердеги компаниялардын иш тажрыйбасы менен тааныштыруу максатында, Чаткал районунан 16 өкүлү иш сапары менен барып келишти. Дагы бир эске алуучу жагдай, иш сапарга баруучу чаткалдык өкүлдөрдү ар бир айылдан тандап алуу укугу толугу менен райондун жергиликтүү бийлигинин жетечилерине берилген.

Төмөндө Турцияга иш сапары менен барып келген Чаткал районунун өкүлдөрүнүн ой-пикирлерин билели:

Мусабаев Сатаркул АскаровичКаныш-Кыя айыл аймагынын башчысы: — «Чаарат ЗААВ» компаниясынын ишмердиги биздин айылдын аймагында жүргүзүлгөндүктөн, компаниянын жетекчилери жана кызматкерлери менен бат-бат жолугушуп, экологиянын жана жолдордун абалы, жергиликтүү тургундарды жумушка орношутуруу, салык төлөө ж.б.у.с. маселелерди талкуулап турабыз. “Чаарат” компаниясы айылды социалдык-экономикалык жактан колдоого да дайыма өз салымын кошуп келүүдө.

Мына кече күнү эле “Чаарат” компаниясынын демилгеси менен Турция мамлекетине иш сапарга барып келдик. Сапарыбыздын башкы максаты да, ошол өлкөнүн “Чоплер” кенин иштетип жаткан компаниялардын ишмердиги менен жакындан таанышып келүү болчу. Чынын айтсак, ал кен чыккан жердин жергиликтүү элге тийгизген пайдасы абдан жакшы экен. Социалдык жактан көрсөткөн жардамы да көп, жумушчулардын айлык акысы 1-1,5 миң долларды түзүп, иш процесси да акыркы үлгүдөгү шарттарда жүргүзүлүп жатыптыр. Жергиликтүү калктын өкүлдөрү бул компанияларга ыраазычылыгын билдирип турушарын айтышты.

турцияга сапар 2

“Чаарат” компаниясы 2016-жылдан баштап кен өндүрүүчү комбинатты курууну баштоо алдында турат. Бул компания да Турциядагы компаниялардын тажрыйбасын колдонуп, районубуздун жергиликтүү калкы менен тыгыз байланышта болуп, социалдык жардамдарды берип, жана эң негизгиси КР мыйзамдарынын чегинде ишмердигин жүргүзүп, экологиябызга зыян келтирбей ишмердигин жүргүзүүгө аракет кылышы керек. Албетте, “Чаарат” компаниясына  да Турцияга иш сапарын уюштуруп алып барып, ал жердеги компаниялардын ишмердиги, тажрыйбасы менен таанышуу мүмкүндүгүн түзүп бергендиги үчүн ыраазычылыгыбызды билдиребиз. Эми районубуздун жергиликтүү калкына бул иш сапар жөнүндө айтып берип, түшүндүрүү иштерин жүргүзөбүз.

Кудайкулова Айсалкын Айылдык депутаттар Кеңешинин төрагасынын орун басары: — Турциядагы тоо-кен тармагында ишмердигин жүргүзгөн компаниялардын иш тажрыйбасы менен таанышып келдик. Иш сапарыбыз жакшы болду. “Чоплер” деген кен чыккан жеринде “Анаголд” – “Аласар” компаниялары ишмердигин жүргүзүшөт экен. Кен чыккан жер айылдан 1,5 км аралыкта жайгашыптыр, ал эми бир айылды башка жакка көчүрүшүп, элге жакшынакай кылып үйлөрдү салып беришиптир. Ал жактагы жергиликтүү калктын жашоо шарты абдан жакшы экен. Кен өндүрүүчү фабрикага барып, анын иши менен тааныштык. Айрыкча ал фабриканын экологияга, адамдардын ден соолугуна  зыяны тийип жатабы же жокпу деп сураштырып көрдүк. Цианид ачык түрдө колдонулат, эч зыяны жок дешти. Турция мамлекети абдан бай, эли саясат менен иши жок, бардыгы тең дыйканчылык менен алпурушуп, кызылча, арпа, буудай айдашат экен.

“Чаарат” компаниясы жөнүндө айта турган болсок, Чаткалдагы башка компанияларга караганда эл менен тыгыз байланыш түзүп, көп эле жардамдарды берип жатат.

Өнөрбаева Рахия Райымбековна Бала бакчанын башчысы, Каныш-Кыя айылдык Кеңешинин депутаты: — Турцияга болгон иш сапарга биздин райондон 16 адам барып келдик. “Чоплер” деген кен чыккан жеринде болуп, ал жакта ишмердигин жүргүзгөн компаниялардын жергиликтүү эл менен мамилеси, салыктарды төлөө түрлөрү, фабриканын экологияга терс таасири барбы же жокпу деген сыяктуу маселелер боюнча кызматкерлер менен аңгемелештик. Жергиликтүү калктын ден соолугуна жана малдын арасында аномалиялык көрүнүштөр катталбаптыр. Элинин социалдык абалы абдан жакшы, жаңы үйлөрдү куруп беришиптир.

Кен чыккан жерде “Анаголд” (Турция) жана “Аласар” (Канада) компаниялары ишмердигин жүргүзүшөт экен. Башкы кеңсеси Анкара шаарында жайгашыптар. Жүргүзгөн иштеринин бардыгын Турция мамлекетинин мыйзам чегинде алып барышаарын айтышты. Турция мамлекети абдан өнүккөн, бай мамлекет экен, ага жергиликтүү эл түрткү берип, ошентип ар тараптан өнүгүшсө керек. Мына биздин райондун аймагында да көптөгөн компаниялар ишмердигин жүргүзүшүүдө. Алар жергиликтүү калк менен тыгыз байланышта болуп, өз ара түшүнүү менен иш алып барышса, элдин социалдык абалы да оңолот.

Ушул мүмкүнчүлүктөн пайдаланып “Чаарат” компаниясынын жетекчилигине Турция мамлекетине иш сапар уюштуруп бергендиги үчүн ыраазычылыгыбызды билдиребиз. Компания эртерээк кенди өндүрүү фабрикасынын ТЭНин бүтүрүп, инвестициялоону калыбына келтирип жана жергиликтүү эл менен тыгыз байланышта иш алып барса деген ойдобуз.

Шекебаев Нурлан Каныш-Кыя айылынан, жеке ишкер: — Турцияга болгон иш сапарыбыз жакшы болду. “Чоплер” деген кен чыккан жерине барып, фабриканын иши менен таанышып көрдүк. Жергиликтүү элге зыяны жок экен. Менин байкаганым, биринчиден комапниялар айыл өкмөтү менен ишти пландаштырып алып барат экен, мисалы, азык-түлүктү толугу менен ошол жерде эле алышат. Экинчиден, жергиликтүү калкты толук жумуш менен камсыз кылышыптыр. Жергиликтүү эл башында компаниялардын ишмердигине каршы болушуптур, анан жетекчилер элдин өкүлдөрүн Америкага алып барышып, ал жердеги компаниялардын ишмердиги менен тааныштырып, көрсөтүп келишиптир. Ошондон кийин эл каршы болгонун токтотуп, компания менен тыгыз байланышта иштеп ушундай ийгиликтерге жетишкен экен.

Биздин аймакта да ошондой зыяны жок комбинат курулса. Компания эл менен тыгыз байланыш түзүп, ар тараптан колдоо көрсөтүп турса ийгилик сөзсүз болот.

Нармырзаев Улукбек –  келечектеги тоо-кен адиси, Каныш-Кыя айылынан: — Иш сапарыбыз абдан жакшы болду. Убактыбыздын көбүн “Чоплер” деген кен чыккан жеринде өткөрдүк. Ал жердеги компаниялардын ишмердиги, иш системасы менен тааныштык. Цианидди кандай иштете тургандыгын айтып беришти, калдыктарды көмүүчү жайы жок, цианид жерге көмүлбөй, булганган суу кайра айлантуу жолу менен тазаланып турат экен. Элдин ден соолугуна, экологиянын коопсуздугуна мамлекет көзөмөл жүргүзүп, кам көрүп тураарын айтышты. Жергиликтүү элдин көпчүлүгү кен чыккан жерде иштешип, жашоо шарттары жакшы. Бак дарактар өсүп турат, оорулуу жандыктар жок. Ошол жерде жашаган мугалим менен аңгемелештик.

Эми келечекте “Чаарат” компаниясы да “Чоплер” кен чыккан жериндей сыяктуу тоо-кен тармагынын эрежелерин сактап ишмердигин жүргүзсө биз колдоо көрсөтөбүз.

Балтабаев Эмилбек – экономист-бухгалтер, Чакмак-Суу айылынан: — Иш сапарыбызда “Чоплер” деген кен чыккан жердеги компаниялар жергиликтүү эл менен кандай иш алып барат, кандай жардамдарды көрсөтүп турат, цианидди колдонобу, анын элдин ден соолугуна тийгизген таасири сыяктуу маселелер менен таанышып, тажрыйба алып, эл, жер көрүп кайттык.

Биздин райондун аймагында “Чаарат ЗААВ” жана “Кичи Чаарат” сыяктуу компаниялар ишмердигин жүргүзүүдө. Эгер бул компаниялар Турциядагыдай тартипте иш алып барышса, жергиликтүү эл макулдугун берет жана элибизге да, мамлекетибизге да пайдалуу болот. Ал үчүн биринчиден — эл менен тыгыз байланышта иш алып баруу керек, экинчиден — экологияга зыяны тийбесин, үчүнчүдөн – районго, мамлекетке пайда түшүп туруусу шарт.

Сапарбек уулу Азамат – Бишкектеги тоо-кен институтунун бүтүрүүчүсү, Айгыр-Жал айылынан: — Айылдаштарым мени геолог адиси катары, Турцияга барып, көрүп-билип кел деп жиберишкен. Иш сапарыбыз жакшы өттү, жергиликтүү айыл кен чыккан жерден 1,5 км аралыкта жайгашыптыр. Бир айылын ал жерден көчүрүшүп, 33 үй-бүлөгө жаңы үй куруп беришиптир. Жашоо шарттары абдан жакшы. Ар бир үй-бүлөдөн 2-3 киши иш менен камсыз болуптур. Компаниялар техниканы да жергиликтүү калктан арендага алып турушат экен, Бизди тартып барган микроавтобус да арендага алынган болуп чыкты. Калдыктарды көмүүчү жайы колдонулбайт, тазалоо иштери айлантуу жолу менен жүргүзүлөт дешти.

Ашыркулов Чолпонбай Бишкектеги тоо-кен институтунун бүтүрүүчүсү, Коргон-Сай  айылынан: — Кен чыккан жерде цианид колдонулганы менен, составы аз зыяны жок дешти. Фабриканын ичине кирип таанышып, түшүнүк алдык. Жумушчулар жатаканада жашашат экен. Жергиликтүү эл менен жолугуп аңгемелештик. Алар да адегенде компаниянын ишмердигине каршы болушкан экен. Зыяндуу болот деп ойлогонбуз дешти. Компаниялар аларга үйлөрдү, бала бакча, мектеп, мечит салып беришиптир. Биз зыяндуу эч нерсени байкабадык, булганган суу жок, бардыгы труба менен агып жатат.

Биз эми районго келгенден кийин жергиликтүү тургундарга түшүндүрүү иштерин жүргүзөбүз. Убагында “Чаарат” компаниясынын жардамы менен жогорку окуу жайын бүтүрдүк, практиканы да компаниянын лагеринде өткөргөнбүз, ошондуктан компанияга ыраазычылыгыбызды билдиребиз.

Чаткалдыктар кен тармагы боюнча адистиктерге ээ болушууда

Бүгүнкү күндө, Чаткал районунда жер алдындагы кен байлыктарды чалгындоо жана казуу ишгтерин алып барган фирмалардын саны көбөйгөн сайын, район калкы да фирмаларга керектүү адистиктерге окушуп, алардан жумуш табуунун аракетин күчөтүүдө. Тактай кетсек, Чаткал райондук эмгек, миграция жана жаштар бөлүмүнүн маалыматына ылайык, аталган бөлүмдүн каржылоосу менен райондук №46-кесиптик лицейинде жүргүзүлгөн кесиптик окутууга даярдоо курстарында өткөөлчүлүк кесибине 44 жаран, бургулоочу кесибине 20 жаран окууда. Окутуу жүргүзүп жаткан мугалимдерге маяна иретинде жана ар кандай чыгымдар үчүн 101,1 миң сом, ал эми, окуп жаткан жарандарга стипендия үчүн 44,9 миң сом акча каражаттары төлөнүп берилди.
Мындан сырткары, аталган бөлүм тарабынан “Чаарат ЗААВ” фирмасына 18 жаран, ал эми, “Вертекс Голд Компани” фирмасына 33 жаран жумушка орноштурулду. Мындан сырткары, аталган бөлүмгө жумуш издеп жалпы 371 жергиликтүү тургун кайрылган.
Район аймагында иш жүргүзүп жаткан фирмаларга жергиликтүү жарандарды жумушка кабыл алуу боюнча эки ирет кат жолдонгон.