Согуш каары (Улуу Жеңиштин 70 жылдыгына карата)

Аузу биллахи… Эчен ирет эшитип, кулагыма сиңип калган курандын сөздөрүн ичтен кайталап, күңгүрөнгөн мукам кыраатка кулак төшөй, бет алдымда бозоруп жаткан үч мүрзөнү карап үнсүз отурам. Көз алдыма тээ алыста калып калган балалык кез тартылат. Ооба, анда биз айыл үстүндөгү кырча тизилген адырларга келип ойноп журүп, ушул үч мүрзөнү көргөндө сестенгендей “бул жер мазар, тепсебеш керек, кол менен да көрсөтүп болбойт” деп наристе сезимибиз менен мазардын ыйыктыгын, улуулугун туюп, билип, кантсе да бул жерден алыс кетүүгө аракеттенер элек. Бирок, бул жерге ким коюлган, ал маркум кандай адам болгон? –мындай собол таптакыр бизди кызыктырган да эмес. Ооба, качан бул мүрзөнү көргөндө анын мазар экенин билип, анан бир аз басканда эле оюн кызыгына аралашып таптакыр унутуп калчу эмес белек…
…Оомийин. Алакан жайып бата тартылды. Атам да бир топко үнсүз телмирип отуруп, анан оор үшкүрүп алып сүйлөй баштады.
-1943-жылдын жазы эле. Ата-энеден эрте айрылып, бир жакын туугандардын үйүндө турабыз. Акем (ыраматылык Таши чоң атамды айтып жатат- Т.Т.) согуштан жаңы келген. Оорукчан. Дөнө (кичүү агасы) экөөбүз эртели-кеч машак терип келебиз, аны да көбүнчө түн ичинде. А күндүзү болсо колхоздун жумушуна айдайт. Мен ошол кезде 15 жашта элем. А азыр 15 жаштагылар үйүндөгү жумушту кылуудан качышат.
Бир тараптан согуш каары, айылда ачарчылык, ооруу каптап эле боо түшүп калып жатты. Ар ким өз жаны менен алек. Какаганга муштаган болуп ошол жазда эл арасын мубаа деген оору каптады. Алгач бул оору менен акем ооруп жатып калды. Дары-дармек кайда? Көпчүлүк карандай суу ичип сакайып жатышты. Акем да суу ичип, оорукчан неме сакайып кеталбай көп жатып калды. Ошого удаа эле Дөнө, андан кийин мен өзүм да ооруп калдым. Дөнө бир аз күн сууктукту сүрө ичип сакайып кетти. Мен болсо эптеп гана эшикке кирип чыгам. Күндөрдүн биринде жалгыз карындашыбыз Алмабү да ооруп калды. Ал байкуш 9 гана жашта эле. Балалык кылдыбы, 2 күн эле сууктук ичти…
Шуу үшкүрүп алып сөзүн улады – “Нан” деп ыйлай бергенинен боорубуз ооруп бир сындырым калама берип койбодукбу. Анан жүгөрү кууруп бергиле дей бергенинен бир ууч жүгөрү да кууруп бердик. Шоруң каткыр, ал балалык кылса, биз да анын айтканын кылып, бала болбосок бербей койсок эмне?.. Эртеси күнү эле карындашым тура албай калды. “Ээ баласы түшкүрлөр, бир аз атала чайып да бербейсиңер. Абалын карагылачы” деп тууганыбыз кейип-кепчип калды. Дөнө суюк кылып атала жасап келди. Алмабүнү алдыма алып отуруп атала ичкизейин дедим. Байкушум, бир гана жолу уурттады. Экинчи уурттаганын жута албай калды. Дарманы кетип калган экен, алдыма отурган бойдон үзүлүп калды.
Кудаанын кылганы экен, ыйлап-ыйлап калып калдык. Айылдан окчун жайгашкан көрүстөнгө барып ким жай казат?. Ар ким өз жаны менен алек. Анан жакын тууганыбыз Дөнөнү “бар эми, тиги тектирден жай каз, аер деле мазар болуп калды. Мындан мурда эки адам коюлган” деди. Кудай кылса кубарыңдын акысы барбы? Дөнө үшкүрүп алып барып өзү жай казды. Мүрзө менен биз турган үйдүн аралыгы баш-аягы
100 метрдей эле. Анан карындашымдын сөөгүн көтөрүп жөнөштү. Оорудан айыга элек элем. Ордумдан турсам көзүм караңгылап баса албай калам. Тагдыр экен, ошол бир кадам жерге барып бир тууган карындашыма бир ууч топурак сала албай калбадымбы, арман… Көзүнүн кычыктарына келе калган жашын сыдырып алып атам сөзүн улады.
— Мына ушул жерге коюлган ошол эжең Алмабү. Ага чейин Кантай деген аял менен бир чечендин сөөгү коюлган эле. Болгону ушул, андан мурун да, кийин да бул жерге эч ким коюлбады…
Аяк асты болуп кетти эле. Жакшы болбодубу, минтип кашаалап койдук. Тирүүлүктүн бир парзы ушул да уулум. Биз көргөн күндөр кайтып келбесин. Согуштун бетин ары кылсын. Жүзүң курган согуш көптүн жаздыгын кууратпадыбы…
Эчендеген кырчын өмүрлөр кыйылды. Тетиги жогорку айылда эл жыш жайгашкан эле. Анан эле көпчүлүк азаматтар колуна курал алып, батышты көздөй аттанып кете беришти. Алардын көпчүлүгү туулуп өскөн жерине кайтпай калды. Коломтосунун оту өчкөн нечен үйлөр бузулуп кетти. Ошондон бери далай жылдар өтсө да ошол жогорку айылга дагы эле мурдагыдай эл толбогондой сезиле берет…
Т.Темиралиев. «Чаткал оттору»

Учур талап кылган маселелер каралды

2015-жаңы жылдын 9-январында Сумсар айыл өкмөтүнүн коллегиясы болуп өттү.
Коллегиянын күн тартибинде “Таза суу” программасы, Сумсар айыл аймагындагы мекеме-уюмдардын кышка карата даярдык иштеринин жүрүшү, жылуулук системасынын жүрүшү жана ар кандай маселелер угулуп талкууланды.
Коллегияда “Таза суу” программасы боюнча Сумсар айыл аймагынын кызматкери К.Дербишов, ал эми мекеме-уюмдардын кышка карата даярдык иштеринин жүрүшү, жылуулук системаларынын жүрүшү маселеси боюнча Сумсар айыл аймагынын соц кызматкери К. Курмантаева билдирүү жасашты.
Күн тартибиндеги маселелер угулуп, талкууланып, тийиштүү токтомдор кабыл алынды.
Б.Исаков «Чаткал оттору»

Калктын социалдык абалы жакшырууда

Өлкөбүздө калктын социалдык абалын жакшыртуу, таза суу менен камсыз кылуу өңдүү маселелерге өзгөчө көңүл бөлүнүп жаткандыгы жалпыбызга маалым.
Мына ушул багытта Кызыл-Токой айылында кандай иш аракеттер болуп жаткандыгына кызыгып көргөнүбүздө айыл башчы Мирлан Таиралиев мына буларды айтып өттү.
-Айылыбызды аралап чоң суу агып өткөнү менен бизден жогоруда бир нече кен иштеткен фирмалар бар. Алардын иштеткен сууларынын саркындылары агып сууга түшүп, ошонун натыйжасында биздин көк кашка мөлтүр суубуз ичүүгө жараксыз абалга келип отурат. Мына ушундай шартта калкты таза суу менен камсыз кылуу маселеси келип чыкты. Мына ошондо маселени чечүү максатында кен казган фирмаларга кайрылууга туура келди. Натыйжасы жаман болгон жок. Минтип “саргара жорсоң кызара бөртөсүң” демекчи, Фульгольдмайнинг” компаниясы менен келишим түзүүгө жетиштик. Ошентип өткөн 2014-жылы айылыбызга суу түтүктөрү орнотулуп бүттү. Буга жалпысынан 36 миллион каражат жумшалды. Бирок, кеч күз болуп, күн суук тартып калгандыктан суу түтүктөр ишке түшүрүлгөн жок. Кудай буюруса эрте жазда суу түтүктөрү ишке түшөт.
Калкыбыздын маданий эс алуусу үчүн да жеткиликтүү шарт түзүү зарыл эмеспи. Бул багытта эбак эскилиги жеткен айылдык клубду кайра куруу маселеси келип чыкты. Буга айыл эли өзү демилгечи болуп, каражат чогултуп ишти баштаганбыз. Азыр курулуш иши аяктоо алдында. Курулуш бүтсө, аны эмеректер менен толтуруу маселеси турат.
Жогоркулардан сырткары да айылдык ФАПтын, балдар бакчасынын имараттарын учур талабына ылайык деңгээлде куруу, Агата арыгын салуу өңдүү көйгөйлүү маселелер бар. Бирок, Москва бир күндө курулбагандай эле убакыт сааты келгенде бул көйгөйлөр да чечилет деп ойлоймун.
Ооба десең. Аракетке берекет деген ушул да. Минтип айыл көйгөйлөрү күн санап чечилүүдө. Бул да болсо элдин биримдиги, ынтымагы. Өлкөбүздөгү бардык айылдарга ушундай иштер жүрсө, албетте калктын социалдык маселелери өз убагында чечилери шексиз.
Т.Темиралиев. «Чаткал оттору»

Жаңы жылдан жаңы ресторандар толук кандуу иштей баштады

2015-Жаңы жыл алдынан Сумсар айыл аймагына караштуу Шекафтар айылында “Жетиген” жана “Байчечекей” ресторандары курулуп бүткөрүлүп, ишке кирди. “Жетиген” рестораны Шекафтар айылынын кулуну Руслан Керимжановдун 7 миллион сом акча каражаты менен бүткөрүлгөн. Ал эми “Байчечекей” рестораны жалал-абаддык жеке ишкер Эмирлан Миңкишиевдин 11 миллион сом акча каражаты менен бүткөрүлгөн. Бул ресторандар жаңы жылдан толук кандуу иштеп, калкты тейлей баштады.
Ошондой эле Сумсар, 1-Май, Көк-Серек, Көк-Таш айыл аймактарынын калкы үчүн да дагы тактап айтканда, жогорудагы аталган айыл аймактарынын эли үчүн той өткөрүүгө жана заманбап, маданияттуу эс алууга бир кыйла жакшы шарт түзүлүп калды.

150000 сом акча каражаты керек

2015-жаңы жылдан Сумсар айыл аймагынын башчысы Осмон Ботобеков “Таза суу” программасын турмушка ашырууга бардык күч аракетин жумшоого аракеттенүүдө. Өзгөчө Сумсар аймагынын Шекафтар айылы таза сууга муктаж болуп келет. Эгерде бул “Таза суу” программасы турмушка ашса, Сумсар, өзгөчө Шекафтар айылынын калкынын жашоо турмушу үчүн, келечеги үчүн эң жакшы шарт түзүлмөк.

Бирок, “Таза суу” программасын толук кандуу ишке ашыруу үчүн учурда 150000 сом акча каражаты керек болуп турат.
Б.Исаков “Чаткал оттору”

 

Коллегияда

2015-жаңы жылдын 9-январында Сумсар айыл өкмөтүнүн коллегиясы болуп өттү.

Коллегиянын Күн тартибинде “Таза суу” программасы, Сумсар айыл аймагындагы мекеме-уюмдардын кышка карата даярдык иштеринин жүрүшү, жылуулук системасынын жүрүшү, ар кандай маселелерди талкуулоо маселелери угулуп талкууланды.
Коллегияда “Таза суу” программасы боюнча Сумсар айыл өкмөтүнүн кызматкери К.Дербишов, ал эми мекеме-уюмдардын кышка карата даярдык иштеринин жүрүшү, жылуулук системаларынын жүрүшү маселеси боюнча Сумсар айыл өкмөтүнүн соц кызматкери К. Курмантаева билдирүү жасашты.
Күн тартибиндеги маселелер угулуп, талкууланып, тийиштүү токтомдор кабыл алынды.
Б.Исаков “Чаткал оттору”

Окуучуларды ташый баштайт

2015-жаңы жыл алдынан Чаткал райондук мамлекеттик администрациясынын жардамы менен Шекафтар айылындагы Ю. А. Гагарин орто мектебине алыстан келип окушкан мектеп окуучуларын ташуу үчүн автобус сатып алынган болчу. Бүгүнкү күндө автобус кызмат көрсөтүүгө даяр. Эми 2015-жаңы жылдын күйүүчү май маселесинин чечилиши күтүлүүдө. Эгерде бул маселе чеилип калса, жаңы автобус жаңы жылдан мектеп окуучуларын ташый баштайт.
Б.Исаков “Чаткал оттору”

Биометрикалык маалыматтарды топтоо улантылууда

Башка райондор сыяктуу эле Чаткал районунда да калктын биометрикалык маалыматтарын топтоо иши кызуу жүрүүдө. Бүгүнкү күнгө карата район боюнча 7228 адам биометрикалык маалыматтарын тапшырышты.
Райондун Чаткал жана Терек-Сай айыл аймактарында биометрикалык маалыматтарды топтоо алдыда экендигин айта кетүү керек.биомет, маал 1 биомет, маал 3

Ардагерге даректүү колдоо

Быйыл Улуу Жеңиштин 70 жылдыгы көптөгөн өлкөлөрдө татыктуу белгиленээри айкын. Бул маарекелүү күнгө карата районубузда ооруктун жана согуштун ардагерлерине урмат-сый жана аларга ар кандай колдоолорду көрсөтүү иш чаралары өткөрүлүүдө. Тилекке каршы, районубузда жападан жалгыз согуштун ардагери калгандыгы өтө өкүнүчтүү. Антсе да, жаңырган жылдын 10-январында районубуздагы жалгыз Улуу Ата мекендик согуштун катышуучусу, ардагерибиз-Көчөрбай Таласбаевди каржылык колдоого алуу максатында, райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы-акиминин резервдик фондунан акчалай колдоо көрсөтүү тууралуу район акими Канжарбек Эшалиевдин №3-буйругу чыкты. Эми мындан ары, Улуу Ата ардагер к. таласбаев 2Мекендик согуштун ардагери Көчөрбай Таласбаев ай сайын миң сомдон акчалай жардам алып турмакчы

Жаңы жылдан жаңы ресторандар толук кандуу иштей баштады

2015-Жаңы жыл алдынан Сумсар айыл аймагына караштуу Шекафтар айылында “Жетиген” жана “Байчечекей” ресторандары курулуп бүткөрүлүп, ишке кирди. “Жетиген” рестораны Шекафтар айылынын кулуну Руслан Керимжановдун 7 миллион сом акча каражаты менен бүткөрүлгөн. Ал эми “Байчечекей” рестораны Жалал-Абаддык жеке ишкер Эмирлан Миңкишиевдин 11 миллион сом акча каражаты менен бүткөрүлгөн. Элдин кызыкчылыгын көздөшкөн эр азаматтар Руслан Керимжанов жана Эмирлан Миңкишиевдин демилгелери, иш-аракеттери менен бүткөрүлгөн заманбап “Жетиген” жана “Байчечекей” ресторандары жаңы жылдан толук кандуу иштеп, калкты тейлей баштады.

Ошондой эле Сумсар, 1-Май, Көк-Серек, Көк-Таш айыл окмөттөрүнүн калкы үчүн да дагы бир жакшы шарт түзүлүп , тактап айтканда, жогорудагы аталган айыл аймактарынын эли үчүн той өткөрүүгө жана заманбап, мадангияттуу эс алууга бир кыйла жакшы шарт түзүлүп калды.
“Ой күч алган жерде иш чыңалат”, Иштерманга береке” деп айтылгандай эр азаматтар Руслан Керимжановго, Эмирлан Миңкишевдин иштерине оомат, береке каалайбыз. Эки азаматтын иштерине эл да ыраазы.
Б.Исаков “Чаткал оттору”